უპასუხეთ რამდენიმე მარტივ კითხვას და გაიგეთ, გჭირდებათ თუ არა ტეტანუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია - მტკიცებულებებზე დაფუძნებული რეკომენდაციების მიხედვით.
დასაწყისი
ბოლო დროს კანის მთლიანობა დაგერღვათ ან ჭრილობა მიიღეთ?
მაგალითად: გაჭრილი ან ნაჩხვლეტით მიღებული ჭრილობა, ნაკაწრი, ცხოველის ან ადამიანის ნაკბენი/ნაკაწრი, დამწვრობა, მოყინვა.
ჭრილობის შეფასება · 1
🧼 პირველ რიგში, ნებისმიერი ჭრილობის შემთხვევაში: კარგად დაიბანეთ ჭრილობა სუფთა წყლითა და საპნით.
როგორი ჭრილობაა?
ჭრილობის შეფასება · 2
მიღებული გაქვთ სიცოცხლის განმავლობაში ტეტანუსის შემცველი ვაქცინის 3 ან მეტი დოზა?
ტეტანუსის შემცველი ვაქცინებია: DTP, DTaP, Tdap, Td, TT. საქართველოში ბავშვობის გეგმიური აცრები ამ ვაქცინებს მოიცავს - თუ ბავშვობის კალენდარი სრულად გაქვთ ჩატარებული, პასუხი სავარაუდოდ „დიახ"-ია. ეჭვის შემთხვევაში აირჩიეთ „არ ვიცი".
ჭრილობის შეფასება · 3
ბოლო ტეტანუსის აცრიდან გავიდა 10 წელი ან მეტი?
ჭრილობის შეფასება · 2
მიღებული გაქვთ სიცოცხლის განმავლობაში ტეტანუსის შემცველი ვაქცინის 3 ან მეტი დოზა?
ტეტანუსის შემცველი ვაქცინებია: DTP, DTaP, Tdap, Td, TT. ეჭვის შემთხვევაში აირჩიეთ „არ ვიცი".
ჭრილობის შეფასება · 3
ბოლო ტეტანუსის აცრიდან გავიდა 5 წელი ან მეტი?
გეგმიური ვაქცინაცია · 1
მიღებული გაქვთ ოდესმე ტეტანუსის ვაქცინაციის სრული პირველადი კურსი - მინიმუმ 3 დოზა?
ბავშვობის გეგმიური აცრები (DTP/DTaP) ამ კურსს მოიცავს. თუ ბავშვობაში სრულად აიცრით, პასუხი სავარაუდოდ „დიახ"-ია.
გეგმიური ვაქცინაცია · 2
ხართ ორსულად?
გეგმიური ვაქცინაცია · 3
ბოლო ტეტანუსის აცრიდან გავიდა 10 წელი ან მეტი?
აცრა საჭიროა
გჭირდებათ ტეტანუსის გამაძლიერებელი (ბუსტერი) დოზა
რადგან ბოლო აცრიდან 10 წელი ან მეტი გავიდა, სუფთა და მცირე ჭრილობის შემთხვევაშიც რეკომენდებულია ერთი გამაძლიერებელი დოზა (Td* ან Tdap**).
ასაცრელად მიმართეთ ოჯახის ექიმს, გადაუდებელი დახმარების მიმღებს, იმუნიზაციის ცენტრს ან ინფორმაციის მისაღებად დაუკავშირდით ნსდს-ს ცხელ ხაზს (116 001).
ტეტანუსის იმუნოგლობულინი (TIG) არ გჭირდებათ.
თუ ზრდასრულ ასაკში Tdap არასდროს მიგიღიათ, სასურველია სწორედ Tdap გაიკეთოთ.
Tdap, Td-სგან განსხვავებით, ყივანახველას კომპონენტსაც შეიცავს. ყივანახველას მიმართ იმუნიტეტი წლებთან ერთად სუსტდება, ამიტომ ზრდასრულს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც სასურველია სწორედ Tdap - ეს იცავს თქვენც და თქვენს გარშემო მყოფ ჩვილებსაც, რომლებიც ჯერ სრულად აცრილი არ არიან და ყივანახველას ყველაზე მძიმედ იტანენ.
ჭრილობა კარგად დაიბანეთ სუფთა წყლითა და საპნით. თუ ჭრილობა გაუარესდა (სიწითლე, შესიება, გამონადენი), მიმართეთ ექიმს.
*Td - ტეტანუსისა და დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა
**Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
აცრა არ არის საჭირო
ამჟამად ტეტანუსის აცრა არ გჭირდებათ
თქვენ სრულად ხართ აცრილი (3 ან მეტი დოზა) და ბოლო აცრიდან 10 წელზე ნაკლებია გასული - სუფთა და მცირე ჭრილობის დროს დამატებითი დოზა საჭირო არ არის.
ჭრილობა კარგად დაიბანეთ სუფთა წყლითა და საპნით.
შემდეგი გეგმიური ბუსტერი რეკომენდებულია ბოლო აცრიდან 10 წლის თავზე.
თუ ჭრილობის მდგომარეობა შეიცვალა ან ინფექციის ნიშნები გაჩნდა, მიმართეთ ექიმს.
აცრა საჭიროა
გჭირდებათ ვაქცინაცია და სასურველია სრული კურსის დასრულება
რადგან 3 დოზაზე ნაკლები გაქვთ მიღებული (ან ზუსტი სტატუსი არ იცით), სუფთა და მცირე ჭრილობის შემთხვევაშიც საჭიროა ვაქცინაცია.
რაც შეიძლება მალე მიმართეთ ექიმს პირველი დოზის მისაღებად.
დაასრულეთ იმუნიზაციის სრული კურსი: მე-2 დოზა - 4 კვირის შემდეგ, მე-3 დოზა - 6–12 თვის შემდეგ.
ტეტანუსის იმუნოგლობულინი (TIG) სუფთა და მცირე ჭრილობისას არ არის საჭირო.
თუ აცრების ისტორიის დადასტურება ვერ ხდება, სასურველია სრული 3-დოზიანი კურსის ჩატარება - ეს სრულიად უსაფრთხოა.
აცრა საჭიროა - დღესვე
გჭირდებათ გამაძლიერებელი დოზა - მიმართეთ ექიმს რაც შეიძლება მალე
დაბინძურებული/ღრმა ჭრილობის დროს, თუ ბოლო აცრიდან 5 წელი ან მეტი გავიდა, საჭიროა ერთი გამაძლიერებელი დოზა (Td* ან Tdap**).
ასაცრელად მიმართეთ ოჯახის ექიმს, გადაუდებელი დახმარების მიმღებს, იმუნიზაციის ცენტრს ან ინფორმაციის მისაღებად დაუკავშირდით ნსდს-ს ცხელ ხაზს (116 001).
პროფილაქტიკა რაც შეიძლება მალე უნდა ჩატარდეს.
რადგან 3 ან მეტი დოზა გაქვთ მიღებული, იმუნოგლობულინი (TIG) არ გჭირდებათ.
თუ ზრდასრულ ასაკში Tdap არასდროს მიგიღიათ, სასურველია სწორედ Tdap გაიკეთოთ.
Tdap, Td-სგან განსხვავებით, ყივანახველას კომპონენტსაც შეიცავს. ყივანახველას მიმართ იმუნიტეტი წლებთან ერთად სუსტდება, ამიტომ ზრდასრულს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც სასურველია სწორედ Tdap - ეს იცავს თქვენც და თქვენს გარშემო მყოფ ჩვილებსაც, რომლებიც ჯერ სრულად აცრილი არ არიან და ყივანახველას ყველაზე მძიმედ იტანენ.
დაგვიანების შემთხვევაშიც აცრა მაინც ღირებულია - ტეტანუსის ინკუბაციური პერიოდი 3–21 დღეა. მძიმედ დაქვეითებული იმუნიტეტის მქონე პირებს (მაგ., აივ ინფექცია) დაბინძურებული ჭრილობისას TIG მაინც ესაჭიროებათ.
*Td - ტეტანუსისა და დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა
**Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
აცრა არ არის საჭირო
ამჟამად ტეტანუსის აცრა არ გჭირდებათ
თქვენ სრულად ხართ აცრილი (3 ან მეტი დოზა) და ბოლო აცრიდან 5 წელზე ნაკლებია გასული - დამატებითი დოზა საჭირო არ არის.
ჭრილობა კარგად დაიბანეთ სუფთა წყლითა და საპნით.
ღრმა ან დაბინძურებული ჭრილობა შესაძლოა ქირურგიულ დამუშავებას საჭიროებდეს - ამისთვის მაინც მიმართეთ ექიმს.
5 წელზე ხშირად ბუსტერის გაკეთება საჭირო არ არის, რადგან გვერდითი მოვლენების რისკს ზრდის. მძიმე იმუნოდეფიციტის შემთხვევაში (მაგ., აივ) დაბინძურებული ჭრილობისას ექიმმა შესაძლოა TIG მაინც დანიშნოს.
სასწრაფოდ მიმართეთ ექიმს
გჭირდებათ ვაქცინა და ტეტანუსის იმუნოგლობულინი (TIG)
დაბინძურებული/ღრმა ჭრილობა და არასრული/უცნობი იმუნიზაციის სტატუსი მაღალი რისკის მატარებელი შემთხვევაა.
ასაცრელად მიმართეთ ოჯახის ექიმს, გადაუდებელი დახმარების მიმღებს, იმუნიზაციის ცენტრს ან ინფორმაციის მისაღებად დაუკავშირდით ნსდს-ს ცხელ ხაზს (116 001).
საჭიროა: ტეტანუსის ვაქცინა და ტეტანუსის იმუნოგლობულინი.
ამის შემდეგ აუცილებელია სრული კურსის დასრულება: მე-2 დოზა - 4 კვირის შემდეგ, მე-3 - 6–12 თვის შემდეგ.
რადგან პირველადი კურსი არ გაქვთ ჩატარებული ან იმუნიზაციის სტატუსი უცნობია - რეკომენდებულია 3 დოზა:
1-ლი დოზა - ახლა (სასურველია Tdap*);
მე-2 დოზა - 4 კვირის შემდეგ (Td** ან Tdap);
მე-3 დოზა - მე-2 დოზიდან 6–12 თვის შემდეგ.
ამის შემდეგ - ერთი გამაძლიერებელი (ბუსტერი) დოზა ყოველ 10 წელიწადში.
Tdap, Td-სგან განსხვავებით, ყივანახველას კომპონენტსაც შეიცავს. ყივანახველას მიმართ იმუნიტეტი წლებთან ერთად სუსტდება, ამიტომ ზრდასრულს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც სასურველია სწორედ Tdap - ეს იცავს თქვენც და თქვენს გარშემო მყოფ ჩვილებსაც, რომლებიც ჯერ სრულად აცრილი არ არიან და ყივანახველას ყველაზე მძიმედ იტანენ.
თუ აცრების ისტორიის დადასტურება ვერ ხდება, სასურველია სრული 3-დოზიანი კურსის ჩატარება - ეს სრულიად უსაფრთხოა.
*Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
**Td - ტეტანუსისა და დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა
აცრა საჭიროა
გჭირდებათ Tdap - ყოველი ორსულობის დროს
ორსულობისას რეკომენდებულია Tdap* ვაქცინის ერთი დოზა ყოველი ორსულობის დროს, სასურველია ორსულობის 27–36 კვირას შორის (ამ ინტერვალის დასაწყისში).
ეს იცავს ახალშობილს ყივანახველასგან (და გიცავთ თქვენც ტეტანუსისა და დიფთერიისგან).
Tdap კეთდება იმისდა მიუხედავად, თუ როდის მიიღეთ ბოლო ტეტანუსის აცრა.
ამ საკითხზე დამატებით ინფორმაციას თქვენი გინეკოლოგისგან მიიღებთ.
*Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
აცრა საჭიროა
გჭირდებათ გამაძლიერებელი (ბუსტერი) დოზა
ზრდასრულებს ტეტანუსის ბუსტერი დოზა ყოველ 10 წელიწადში ესაჭიროებათ. რადგან ეს დრო უკვე გასულია, სასურველია ბუსტერის მიღება.
ასაცრელად მიმართეთ ოჯახის ექიმს, გადაუდებელი დახმარების მიმღებს, იმუნიზაციის ცენტრს ან ინფორმაციის მისაღებად დაუკავშირდით ნსდს-ს ცხელ ხაზს (116 001).
თუ ზრდასრულ ასაკში (11 წლის შემდეგ) Tdap* არასდროს მიგიღიათ, ეს დოზა სასურველია Tdap იყოს.
Tdap, Td**-სგან განსხვავებით, ყივანახველას კომპონენტსაც შეიცავს. ყივანახველას მიმართ იმუნიტეტი წლებთან ერთად სუსტდება, ამიტომ ზრდასრულს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც სასურველია სწორედ Tdap - ეს იცავს თქვენც და თქვენს გარშემო მყოფ ჩვილებსაც, რომლებიც ჯერ სრულად აცრილი არ არიან და ყივანახველას ყველაზე მძიმედ იტანენ.
იმუნიტეტი ტეტანუსის მიმართ დროთა განმავლობაში სუსტდება - ამიტომაა საჭირო რეგულარული ბუსტერი.
*Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
**Td - ტეტანუსისა და დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა
აცრა არ არის საჭირო
ამჟამად ტეტანუსის აცრა არ გჭირდებათ
თქვენ სრულად ხართ აცრილი და ბოლო დოზიდან 10 წელზე ნაკლებია გასული.
შემდეგი გამაძლიერებელი (ბუსტერი) დოზა სასურველია გაიკეთოთ ბოლო აცრიდან 10 წლის თავზე.
თუ ზრდასრულ ასაკში Tdap* ჯერ არ მიგიღიათ, შემდეგი ბუსტერი Tdap-ით გაიკეთეთ.
Tdap, Td**-სგან განსხვავებით, ყივანახველას კომპონენტსაც შეიცავს. ყივანახველას მიმართ იმუნიტეტი წლებთან ერთად სუსტდება, ამიტომ ზრდასრულს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც სასურველია სწორედ Tdap - ეს იცავს თქვენც და თქვენს გარშემო მყოფ ჩვილებსაც, რომლებიც ჯერ სრულად აცრილი არ არიან და ყივანახველას ყველაზე მძიმედ იტანენ.
ახალი ჭრილობის/ტრავმის შემთხვევაში წესები განსხვავებულია - მაშინ ხელახლა გაიარეთ ეს კითხვარი.
*Tdap - ტეტანუსის, დიფთერიისა და ყივანახველას საწინააღმდეგო ვაქცინა
**Td - ტეტანუსისა და დიფთერიის საწინააღმდეგო ვაქცინა